انجمن دوستداران احسان طبری

ماتم مرگ را به دور افکنیم و باورمند باشیم که اصالت با زندگی است و بشر آن را بیش از پیش خواهد آراست، و آوند آن را از زلال بهروزی خواهد آموخت. احسان طبری

کتاب خانه

آثار احسان طبری

· سطح امروزین فلسفه

· قصه ی شغال شاه

· جستار هایی از تاریخ

· داستان و داستان نگاری

· چهره یک انسان انقلابی

· از میان ریگها و الماسها

· درس های پیکار

· سیر تـکوین ماده و شعور

· رانده ستم و چهره خانه

· راهی از بیرون به دیار شب

· زایش و تکامل تئوری انقلابی

· مارکسیسم لنینیسم به زبان ساده (الفبای مبارزه)

· آموزش فلسفه علمی (بنیاد آموزش انقلابی)

· تئوری سیستمها و اصول دیالکتیک

· فروپاشی نظام سنتی و زایش سرمایه داری

· مسائلی از فرهنگ و هنر و زبان

· بــرخــی انـدیـشــه ها درباره دیالکتیک

· سیـسـتم و بــرخـورد سیستمی

· جامـعـه ایـران در دوران رضا شاه

· برخی بررسی ها درباره جهان بینی ها و جنبش های اجتماعی در ایران

سخنرانی ها

· دیالک تیک

· بابی سندز

· ناکجا آباد

· کافکا

مقالات سیاسی : محور مرکزی داوری دربارۀ افراد و جمعیت‌ها

تارنگاشت عدالت

احسان طبری

منبع: نامۀ مردم، دورۀ هفتم، سال اول، شمارۀ ٣١، ۴ تیرماه ۱٣۵۸‏

موضع‌گیری اجتماعی و تاریخی اساس است نه حسن نیت یا دعاوی پرطنین یا مختصات فرعی ‏دیگر

محور مرکزی داوری دربارۀ افراد و جمعیت‌ها- مشی سیاسی اجتماعی آن‌هاست، نه حسن نیت و صداقت ‏آن‌ها.‏

حسن نیت و صداقت صفات مثبت و ضرور است. ولی اگر این حسن نیت و صداقت با انتخاب راه درست ‏اجتماعی، سمت‌گیری درست تاریخی، جانبداری از نیروهایی که نقش آن‌ها از جهت تاریخاً مشخص، نقش ‏مترقی و مثبتی است، مبارزه با نیروهایی که نقش آن‌ها از جهت تاریخاً مشخص نقش ارتجاعی و منفی ‏است، همراه نباشد، نه فقط سود نمی‌رساند، بلکه بیش‌تر مایۀ گمراهی می‌شود.‏

می‌گویند: «جهنم را با حسن نیت مفروش کرده اند.» این سخن حکیمانه دارای مفهوم عمیقی است. ای ‏چه بسا انسان‌های پاک، نیک، با حسن نیت، صدیق که در جامعه به دنبال آن مشی‌ها، آن طبقات، آن ‏ارزش‌های اجتماعی رفته اند که آن‌ها را به‌ناچار، به‌ناگزیر به چنان سفاهت‌ها یا قباحت‌ها کشانده است ‏که خودشان هم هرگز تصورش را نمی‌کرده اند.‏

در دادرسی جنایتکاران اجتماعی (مانند دادرسی نورنبرگ) یا حتا دادرسی‌های پس از انقلاب اخیر در ایران، ‏اگر چه به ندرت، به افرادی برخورد می‌کنیم که تصور می‌کرده اند دارند به «میهن» و «پیشوا» خدمت ‏می‌کنند و زمانی از خواب گران پندار باطل خود بیدار شده اند، که دیگر دیر بود. آن‌ها علی‌رغم باور خود، در ‏کشتی نادرستی نشستند و به ساحل لعنت و نکبت رسیدند.‏

منظور از مشی اجتماعی و سیاسی آنست که ما در عمل اجتماعی خود (حتا اگر «بی‌طرف» هم ‏باشیم، محال است که فاقد عمل اجتماعی باشیم) در کدام سمت قرار داریم؟ با که هستیم؟ چه چیزی ‏برای جامعه می‌خواهیم؟ خواستار خیر کدام از طبقات جامعه هستیم؟ در عرصۀ جهانی می‌خواهیم با که ‏باشیم؟

اکنون جهان و اجتماعات جداگانه هر کشور، که دارای نظام طبقاتی است، تقسیم شده است. اردوگاه ‏امپریالیسم و اردوگاه ضد امپریالیسم در عرصۀ جهان، انبوه زحمتکشان بهره‌ده و قشرهای ممتاز بهره‌کش ‏در عرصۀ جوامع سرمایه‌داری از نوع جامعه ما، مرزهای عمدۀ این تقسیم هستند. ما با امپریالیسم هستیم ‏یا با ضد امپریالیسم؟ با بهره‌دهان هستیم یا با بهره‌کشان؟ و آیا در هر مورد، آن خط محکم و صحیح را، که ‏ما را «آهسته»، «آهسته»، از درون این جبهه به درون آن جبهه نلغزاند، گزین کرده ایم؟

ای چه بسا که شخصی (مانند برخی «سوسیال دمکرات‌ها»ی اروپای غربی) تصور می‌کند، راه مبارزه با ‏بهره‌کشی را برگزیده، ولی عمل اجتماعیش به طور عمده به تثبیت نظام بهره‌کشی کمک می‌کند. یا مانند ‏آنارشیست‌های نو و کهنه تصور می‌کنند که «انقلابی‌ترین» و «شعله‌ورترین» شعارها را علیه نظام ستم و ‏غارت انتخاب کرده، ولی در آخرین تحلیل آلتی در دست بهره‌کشان برای آزار انقلابیون واقعی است.‏

در اینجا تفاوت عینی و ذهنی مطرح است. ذهنی، یعنی آنچه که در ضمیر و آگاهی شما می‌گذرد و شما ‏آنطور فکر می‌کنید، آنطور تصور می‌کنید. عینی، یعنی آنچه که مستقل از اراده و اندیشه شما، در سیلاب ‏جوشان و پرتوان تاریخی، به سویی که مجموعه قوانین تکاملی آن می‌طلبد، می‌رود و ابداً ربطی به ذهنیات ‏شما ندارد. ذهنیات شخص تنها جوی باریکی است که در این شط خروشنده فرو می‌ریزد، و ابداً قادر نیست ‏مسیر این شط را تعیین کند.‏

به همین جهت شخص از جهت سیاسی، باطرف باشد یا بی‌طرف، در متن باشد یا در حاشیه، به ناچار ‏منشاء عمل اجتماعی معینی است که از آن تصور دلخواهی در ذهن خود دارد، از خودش راضی است، برای ‏عملش توجیه‌های «فلسفی» می‌تراشد، ولی باید دید که واقعاً این انسان، با مجموعۀ عملش افزار کدام ‏یک از جبهه‌های نیرومند جوّ تاریخی است؟ توجیه‌گری و فلسفۀ او مطلب را حل نمی‌کند. مطلب زمانی حل ‏می‌شود که ما ببینیم در جامعه چه نبردی می‌گذرد و ما در این نبرد چه کاره ایم، چگونه وظایف انسانی و ‏ایرانی خود را انجام می‌دهیم، به کدامین سو می‌رویم، با که هستیم و با که نیستیم؟ چرا هستیم و چرا ‏نیستیم؟

این موضع‌گیری مطلبی است مشخص. در ازمنه و امکنۀ مختلف، موضع‌گیری به سود حق، مختلف است. ‏اگر شما عضو جامعه شوروی هستید، موضع به سود حق (یعنی به سود تکامل سالم اجتماعی) طوری ‏است و اگر عضو جامعه آمریکا هستید، این موضع طور دیگری. اگر در ایران دوران مشروطیت بودید، این ‏موضع‌گیری طوری بود، اگر در ایران دوران کنونی هستید، این موضع‌گیری طور دیگر.‏
تمام اشکال در این تشخیص است که تنها و تنها از طریق تحلیل علمی (وضع جهان و وضع ایران) می‌توان ‏بدان رسید.‏

ما افراد را از دو جهت مورد بررسی قرار می‌دهیم: ابتدا و مقدم بر همه از جهت موضع‌گیری سیاسی- ‏اجتماعی آن فرد و سپس از جهت مختصات فردی انسانی او.‏

البته برای ما مختصات فردی و انسانی ابداً بی‌تفاوت نیست. ما می‌دانیم که در موضع‌گیری‌های مختلف ‏سیاسی، می‌توان به انسان‌های صدیق و شریف برخورد کرد. ولی ما می‌دانیم که این انسان‌های صدیق و ‏شریف، اگر در موضع باطل اجتماعی قرار گرفتند، اگر به موقع، خود را از گمراهی نرهاندند، به همراه ‏هم‌صفان و هم‌ردگان خود، به اعمال نادرست و قضاوت‌های نادرست و گاه بسیار منفی مجبور می‌شوند. ‏به همین جهت است که در آغاز مقاله گفتیم، محور مرکزی داوری دربارۀ افراد و جمعیت‌ها، مشی سیاسی ‏و اجتماعی آن‌هاست، نه حسن نیت و یا صداقت، امری که به خودی خود و در حد خود با ارزش است و ‏نباید آن را نادیده گرفت.‏